lunes, 28 de marzo de 2011

miércoles, 23 de marzo de 2011

KHOISÁN, LA LINGUA MAS ANTIGA...

Sigún las últimas madureras las linguas africanas son las mas antigas del mundu, aparti de las mas diversas (2.110 diferientis mientres n'Uropa solu caltienensi 234 linguas).
Paez que sigún los estudius de Brenna Henn (Universidá de Stanford) y el su equipu, la humanidá moerna surdió nel abregu d'África nuna polación de Bosquimanus y la su primer lingua jue'l khoisán, ondi las consonantis tinglan comu triscus y besus.
Nu si a la final va ser verdá la jamosa "lienda de lus besus"...

jueves, 17 de marzo de 2011

lunes, 14 de marzo de 2011

LA SOCIEDÁ DEL RIFLI...


Paez qu'abora que se tremina la legislatura l'gobiernu aprueba leis que tinian d'estar juncionando jaz tiempu...pintu´l casu de la lei antitabacu y del nuéu rial decretu de regulación de las armas y de la caza.
Pa que icir qu'ambas leis paecenmi perfeutas...peru siempri tien que ber "autoridaes" ena materia qu'están escontra'l gobiernu, refierume a un articulu espublicáa nel diariu "ABC", (5/02/11) por Adolfu Delibes de Castru y que da pa cudar un güen ratu :

"- Lintar a ochu l'numberu de riflis por cazaor allega inclus a amenazar la libertá individual de cáa ciudadanu..."
" -Sosprendi que un reglamentu d'armas puea, establecer el numberu masimu de cartuchus que puein tiner las armas semiautumaticas, cuando estas limitacionis debensi únicamenti a jacer mas deportiva l'actividá, dando mas oportunidaes a las piezas de caza..."
" -Es por tantu, una custión d'ética del cazaor anti la pieza...Lus cazaoris asperamus sentiu común nesti ite, y que mantengasi la posibilidá d'usu d'armas semiautumáticas lintáas a tres disparus comu jasta abora..."
" -Otra novedá, es el cambeo ena edá legal pa poer usar armas de caza, que jasta abora estableciasi enus 14 añus y qu'abora pretendesi retrasar jasta lus 16 añus..."
Lo que sosprendi es que tovia haiga nel Estau mas d'un millón de licencias de caza en plenu siglu 21...causando tolus añus dellus muertus y heridus enti lus prauticantis d'esti "deporti".
Es verdá que tanta actividá genera muchas perras... (cotus de caza, venta d'armas, munición, viajis, licencias, ect.) peru'l traficu de drogas y la prostitución tamién genera dineru asgaya y nu por esu puesi premitir. Onqui paez que p'angunus "intelectualis" comu'l siñor Delibes tou esta justificau, ber si finamus comu la violenta sociedá nortiamericana poináa ena ya "jamosa"... Sociedá del Rifli.

NUÉA PROYEICIÓN DE " PASIEGUS "...

martes, 8 de marzo de 2011

PEDRU SOBRAU, UN TANIEGU GENIAL...







Impresionanti la obra y vida d'esti artista universal, que naz en Tanus (Torlavega) nel añu 1936. Abora ties la oportunidá de pispiar una gran esposición sobri la su obra nel CN Jotu de Torlavega, jasta'l diya 27 de marzu.
Es manificu'l sedu d'esti pintor, una lienda'n Francia ondi vivió 25 añáas, espenzando polus retratus de las gentis del campu de Cantabria, ondi con unus sencius debujus arrefleja la hestoria y el sen cutianu mas jondu d'estas presonas...piru ensin mostrar lus sus rostrus.
Dimpués tuvu otra época mas urbanu...ondi pispiá la vida cutiana de la ciudá, paez que hay mas movición enas gentis, lus debujus son mas sencius...piru paez que'l tiempu esta parau, genti asgaya piru siempri arrodea de solidez.
En toas las academias y librus d'arti lus güejus y el rostru son lu mas importanti d'un cuadru dicin que, piru ena obra de Sobrau nu les jechamus en falta...dandoli a lus sus cuadrus una magia especial, porqui lus protagunistas poemus ser mosotrus mesmus.

lunes, 7 de marzo de 2011

ALBERTU GRANAU : TREMINÓSE'L VIAJI DE LA MOTUCICLETA...


Pocus viajis dierin pa tantu comu'l que jicierin Ernestu "Che" Guevara y Albertu Granau nel mes de diciembri de 1951, cima de la motucicleta "La Poderosa" a lo largu de 14.000 kilometrus y ochu mesis , vesitarin Argentina, Venezuela, Chile, Perú y Colombia.
Esti viaji cambeó las vidas d'estus dos hombris...El "Che" convirtiosi nun mitu universal, d'Albertu Granau cunucese menus cosas. Jue argentinu comu'l "Che" y tamién estudió melicina (bioquímica).
Tinian tamién lus mesmus anjeus humanistas de cambear el mundu : " Dibamus a cunucer el mundu, piru l'viaji mos cambeó a lus dos. Ernestu jizosi un ejemplu, espenzó a ser "Che"; yo depriendí que'n vegáa de cunucer el mundu...bía que tresjormalu".
Albertu Granau murrió ena Habana'l sabadu 5 de marzu a la edá de 88 añus.
Jaz pocu jicierin una gran pelicola sobri estus dos hombris y el su viaji : "Diarius de Motucicleta" ... que teneis de ver.

martes, 1 de marzo de 2011

jueves, 24 de febrero de 2011

NUÉA ACADÉMICA ENA R.A.E. : LA TESIS DE REVILLA JAZ AUGUA...

Probi Revilluca que va a tener que cambear la su frasi : "La lingua cántabra es castillanu mal parlau"...dimpués d'ascuchar a la nuéa académica y filóloga Inés Fernández-Ordóñez, que nel su espiche d'investiura ena R.A.E., rialmenti latagudu, diz qu'ena jormación del castillanu tuvierin gran pesu las antigas linguas meyevalis y romancis (navarru-aragonés, gallegu, catalán y "astur-leonés" useasi cántabru). Esta tesis ya decendia por Menéndez Pidal, Navarru Tomás y Diegu Catalán paez que se les devana a muchus pulíticus, que quierin ser mas "papistas que'l papa", casu de Revilla...decenciendo'l español por cima de tóo.
Asina que nu le quea otra que cambear la frasi Sr. Presienti, pola escontraria : "La lingua castillana es un cántabru (astur-leones) mal parlau".

viernes, 18 de febrero de 2011

LA VIGA : UN RELATU "PULÍTICAMENTI CORREUTU"...

Estus socesus juerin rialis...tóo acontez nel pueblu d'Ohanis (Granáa):

Juella nº1 ( Escritu del maestru al Alcaidi, abril 1734) :

"Teno'l honor de comunicali, la inquietú que me produci ver la viga que tréspasa la clas que regentu, pos está partia pol meyu, po lo cual el tejau cedió y jormó un embudu qu'atropa las auguas de las chuvias, que cain a chorru sobri la mi mesa, calandomi lus papelis y jaciendomi cueger un ruma que nu dejami caltenemi drechu. En fin, Siñor Alcaidi, aspero que la su amabilidá ponga cotu a estu si nu quier que pasi anguna desgracia colus neñus y col su maestru, esti mu seguru servior. Dios guardi a Vd. muchus añus."

Juella nº2 ( Rispuesta del Alcaidi, 28 de magubri de 1734) :

"Recibu con gran estrañeza'l ojiciu que tuvu a bien mandami y apresuromi a retrucali. Es cosa raru que lus agentis de la mi Autoridá nu me haigan dau cuenta de náa atentu a la viga, y es mas, pongo en dulda qu'alcuentrensi nesas condicionis, pos sigún el Ti Sarmientu nu jaz 60 añáas que pusosi, y nu creo que una vegáa dáas esas desplicacionis, que nu teno por qué, pasu a dicili que esu nu son mas qu'escusas y cuentus pa nu dar golpi. En cuantis a lu de lus papelis que se le calan y la ruma que se le avera, pue mu bien arrecaalus, a aquellus nel cajón de la su casa y ésti diendo a la escuela con una manta. Nu ostanti lo qu'antecedi, mandaré unu d'estus diyas a angunu de lus mis subordinaus que miri lo que hai d'esu. Y güeju !, que'l su engañu costariali otrus 6 añus ensin cobrar lus 500 rialis de sueldu. Dios guardi a Vd. muchus añus."

Juella nº3 ( Rispuesta del maestru al Alcaidi, 29 de magubri de 1734) :

" Teno'l honor de ricibir su atentu ojiciu de ier ondi tien a bien poner en dulda'l estau de la viga. Dendi'l mi ojiciu anterior, Sr. Alcaidi , pasarin las chuvias del iviernu, y yo siempri pispiando la viga..."¿Estorregara u nu estorregara?" Y ansí un diya y otru. Si usté nu lo cree, pue mandar dos presonas peritas, u venir usté mesmu dando un cambalúa, pa que vea que yo nu le engañu. Y lo del sueldu, nu creo que usté toqui lus 500 rialis, porqui ya lo dici'l refrán: "Al cajón ne...". En fin, Sr. Alcaidi, Dios le guardi muchus añus de lus efeutus de la viga."

Juella nº4 ( Rispuesta del Alcaidi, 15 d'utubri de 1735 ) :

" Acusu recibu del su ojiciu...y paecemi escesiva la su machaconeria nel asuntu de la viga. Sepa'l siñor maestru que si nu le convien la Escuela pue cueger el caminu y dirse a otru sitiu, que aquí pa lo qu'enseña falta nu jaz. ¿Qué importanli a estas gentis ne a naidi ondi está Marti, ne las güeltas que da la Luna, ne que 4 por 6 son vintisieti, ne que Miguel de Cervantis descubrió las Américas? Nu ostanti, comu soy amanti de la curtura y nu quieru que digan que nu le traté comu se debi, nombraré una comisión pa que injormi del asuntu de la viga, y si risulta que usté me engaña, sa caídu. Dios guardi a Vd. muchus añus."

Juella nº5 ( Injormi de lus peritus, 15 de mayu de 1736 ) :

" Antoniu Juentis Barrancu y Juan González García, maestrus albañilis graduaus de la villa d'Ohanis de las Alpujarras, injorman que presonaus ena Escuela d'esti luegar, a las 12 de la mañana , acompañaus pol siñor Escribanu d'esti Auntamientu, y mandaus pol siñor Alcaidi, opinamus, cudamus y creemus que la viga de la clas nu se ha moviu, solu bajosi cosa de 10 u 12 deus, amenasando solu estorregarsi, peru nunca averasi col suelu aplastando a lus que coja drentu. Peru comu quier que la maera es un cuerpu astillosu , tien que triscar enantis de dar el golpazu, dandu tiempu a que po lo menus se salvin 7 u 8. Por tolo cual y en concencia, decimus que'l perigru que ofrez la viga, es un perigru levi, u sea de poca trescendencia. Tolo cual firmamus y nu sellamus por nu tiner sellu."

Juella nº6 ( Injormi del escribanu, 15 de mayu de 1736 ) :

" Don Celedoniu González García, Escribanu de la villa d'Ohanis. Digu, declaru y doi fe, de cuantu nesta injormación del maestru d'esta localidá, sobri una viga que dici'l primeru al Sr. Alcaidi, u sea al sigundu, está partia nel techu de la clas. El mi injormi emparcial, desapasionau y veridicu, comu correspondi a la mi profesión, es el siguienti : Si la viga estorregasi, y amenaza perigru, pue ocurrir: A) Que mati al maestru en cuyu casu la Corporación ahorraríasi lus 500 rialis de la paga. B) Que matasi a lus neñus, en cuyu casu sobraba'l maestru. C) Que matasi a lus neñus y al maestru, entós comu sueli dicisi nestus casus matamus dos pajarus d'un tiru. D) Que nu matasi a naidi, en cuyu casu nu hay pa que alargasi. Esaminaus en drechu las causas y efeutus qu'antacein, emitu esti injormi, honrau y leal, cumpliendu con ellu un deber de concencia."

Juella nº 7 ( Testimoniu del Cronista d'Ohanis, 15 de diciembri de 1740 ) :

" Yo, don José Sanchu Mengíbar, cronista de la villa d'Ohanis. declaru por el mi honor ser ciertus lus jechus que derreu describu, pa que dellus quedin costancia nel Archivu de la villa, lamentandu que lus mesmus pongan un jitu trágicu enus analis d'eati pueblu.
El diya 14 d'utubri de 1740, siendo Alcaidi d'esta villa D. Bartolomé Zancju y Zancaju, y siendo las 12 horas de la mañana, hundiósi'l techu de la escuela d'esta villa,pereciendo nel siniestru'l maestru Don Zenón Garridu Martín y lus 14 neñus qu'estaban ena escuela. Dimpués de gran labarientu juerin estraidus lus cadaveris de las victimas y depositaus nel cementeriu munecipal, acompañaus del pueblu 'n masa. Abiertu'l oportunu espedienti comprobosi que por parti de la autoridá competenti tomabansi toas las medias periódicamenti pa velar pol güen funcionamientu de la escuela. Queando prenamenti demostrau que únicamenti un acidenti fortuitu jue'l responsabli d'esti socesu. Y pa que asina quedi costancia lu escribi esti cronista."